երեխայի ատոպիկ դերմատիտի ժամանակ մաշկի խնամքը - բժշկական ուղեցույց
⚠ Կարևոր: Այս հոդվածը կրում է բացառապես տեղեկատվական բնույթ: Ախտորոշման և բուժման համար դիմիր որակավորված բժշկի:
📋 Բովանդակություն
Ի՞նչ է երեխայի ատոպիկ դերմատիտի ժամանակ մաշկի խնամքը
Ատոպիկ դերմատիտը (նեուրոդերմատիտ) քրոնիկ բորբոքային մաշկային հիվանդություն է, որը հաճախ հանդիպում է մանկական տարիքային խմբում (80%-ը սկսվում է մինչև 5 տարեկանը)։ Այն պայմանավորված է գենետիկական նախահակվածությամբ, իմունային համակարգի խանգարումներով և մաշկի արգանդային բարիերային ֆունկցիայի խախտումով։ Մաշկի խնամքը ներառում է հումեկտացիա (խոնավեցում), հիպոալերգենային ռեժիմ և բորբոքման վերահսկում՝ օգտագործելով տեղային կորտիկոստերոիդներ կամ կալցինևրինի ինհիբիտորներ (տակրոլիմուս, պիմեկրոլիմուս)։ Համաձայն European Task Force on Atopic Dermatitis-ի տվյալների՝ ճիշտ խնամքը նվազեցնում է ռեցիդիվների հաճախականությունը մինչև 40%-ով։
Հիմնական բնութագրերը
| Բնութագիր | Մանրամասներ |
|---|---|
| Տարիքային պիկ | 6 ամսական-5 տարեկան (70% դեպքեր), հաճախորդվում է ասթմայով կամ ալերգիկ ռինիտով 30% դեպքերում |
| Գենետիկա | Ռիսկը 3 անգամ բարձր է, եթե ծնողներից մեկը ունի ատոպիա, 5 անգամ՝ եթե երկուսն էլ |
| Մաշկի բարիեր | Ֆիլագրին սպիտակուցի անբավարարություն → տրանսէպիդերմալ ջրի կորուստ (TEWL) 2-3 անգամ բարձր է նորմայից |
| Լոկալիզացիա | Մինչև 2 տարեկան՝ դեմք, գոտկատեղ; 2-12 տարեկան՝ ծալքեր (լոկտեր, ծնկներ); դեռահասներ՝ ձեռքեր, ոտքեր |
| Սեզոնայնություն | Վատացում աշնան-ձմռան շրջանում (ցածր խոնավություն), բարելավում ամռանը (արեգակի ՈւՖ-ճառագայթներ) |
| Կապ ալերգենների հետ | Սննդային ալերգեններ (կաթ, ձու)՝ 30% դեպքերում; փոշու տզեր՝ 80% դեպքերում |
Ախտանիշներ
- Քոր - հիմնական գանգատը (95% դեպքերում), հատկապես գիշերը (հիստամինի մակարդակի բարձրացում)
- Թափածածկույթ - սպիտակ կամ դեղնավուն թիթեղներ, հատկապես գլխի մազածածկ մասում (սեբորեանման ձև)
- Էրիթեմա (կարմրություն) - սուր փուլում, հաճախ ուղեկցվում է այտուցով
- Խոնավ էկզեմա - սերոզային պապուլներ և կեղևներ, հատկապես ծալքերում
- Լիխենիֆիկացիա - քրոնիկ փուլում մաշկի հաստացում և ավելացած պատկեր (հատկապես պարանոց, ձեռքեր)
- Դենյե-ի նշան - աչքերի տակ մուգ օղակներ (ալերգիկ "սև աչքեր") 60% դեպքերում
- Ջերմային հիպերսենսիտիվություն - քրտինքահոսություն կամ տաք օդ առաջացնում է քոր և կարմրություն
- Միկրոբական բարդություններ - Staphylococcus aureus-ով վարակում 90% դեպքերում (մեղմ դեղնավուն կեղևներ)
Բուժման մեթոդներ
- Հումեկտանտներ - ցերամիդներ (CeraVe, A-Derma), ուրեա (5-10%, օրինակ՝ Eucerin UreaRepair), կամ գլիցերին (La Roche-Posay Lipikar Baume): Կիրառել օրվա ընթացքում մինիմում 2 անգամ, լոգանքից հետո 3 րոպեի ընթացքում (խոնավ մաշկին)։
- Տեղային կորտիկոստերոիդներ -
- Մեղմ (հիդրոկորտիզոն 1%) - դեմքի և ծալքերի համար
- Միջին ուժեղություն (մոմետազոն) - մարմնի հիմնական մակերեսների համար
- Կիրառել մաքսիմում 2 շաբաթ, ապա անցնել հումեկտանտների
- Կալցինևրինի ինհիբիտորներ - տակրոլիմուս 0.03% (Protopic) կամ պիմեկրոլիմուս (Elidel) քրոնիկ փուլում, առանց ստերոիդների կողմնակի ազդեցությունների։ Համապատասխան է դեմքի և լորթու համար։
- Հակահիստամինային դեղամիջոցներ - ցետիրիզին (Zyrtec) կամ լևոցետիրիզին (Xyzal) քորի և քնի խանգարումների դեպքում։ Երեխաների համար նախընտրելի են կաթիլները։
- Անտիբիոտիկներ - տեղային (ֆուզիդինաթթու) կամ համակարգային (ցեֆալեքսին) Staphylococcus aureus-ով վարակման դեպքում (կեղևներ, մածուցիկ արտահոսք)։
- Ֆոտոթերապիա - նեղասպեկտրային ՈւՖ-Б (311 նմ) 12 տարեկանից բարձր երեխաների համար, եթե այլ մեթոդները անարդյունավետ են։
- Ժողովրդական միջոցներ (զուգակցում հիմնական բուժման հետ) -
- Օվսի լոգանքներ (կոլոիդային օվս - Aveeno) - հանգստացնում է քորը
- Կոկոսի յուղ (կիրառել հումեկտանտից հետո) - պարունակում է լաուրինաթթու (հակամիկրոբային ազդեցություն)
- Ալոե վերա գել (99% բնական) - բորբոքման դեմ, բայց խուսափել ալերգիկ ռեակցիայից
Կանխարգելում
- Հիպոալերգենային դիետա -
- Մինչև 1 տարեկան՝ կրծքով կերակրում (մինիմում 6 ամիս) կամ հիպոալերգեն խառնուրդներ (Nutrilon Pepti, Alfare)
- Խուսափել կովի կաթից, ձվից, եգիպտացորենից և սոյայից մինչև ալերգոլոգի խորհրդատվություն
- Տան միկրոկլիմա -
- Ջերմաստիճան՝ 18-20°C, խոնավություն՝ 50-60% (օգտագործել խոնավեցուցիչ)
- Օրվա ընթացքում օդափոխություն, բայց խուսափել քամուց (գրգռում է մաշկը)
- Հագուստ և սենյակ -
- Բամբակյա հագուստ (100%), լվանալ 60°C-ում հիպոալերգեն փոշերով (Persil Sensitive)
- Հեռացնել գորգերը, փափուկ խաղալիքները, օգտագործել հիպոալերգեն բալիշներ (միկրոֆիբրայից)
- Լոգանքների կանոններ -
- Ջուր՝ լուռ, տաք չէ (32-34°C), տևողություն՝ մինիմում 5, մաքսիմում 10 րոպե
- Օգտագործել սինդետային օճառ (pH 5.5, օրինակ՝ Sebamed) կամ յուղային լոգանքներ (Oilatum)
- Չսռել մաշկը, այլ թեթևակի սեղմել սրբիչով
- Ստրեսի կառավարում - Քորն ու բորբոքումը սրվում են հուզական լարվածության դեպքում։ Երեխաների համար օգտակար են մասսաժը, հեքիաթների ընթերցումը կամ մեդիտացիան (3 տարեկանից)։