հայկական ժողովրդական բուժում սրտխառնոցի տերևներով - բժշկական ուղեցույց
Ի՞նչ է հայկական ժողովրդական բուժում սրտխառնոցի տերևներով
Հայկական ժողովրդական բժշկության մեջ սրտխառնոցի տերևները (լատին․՝ Mentha pulegium) օգտագործվում են որպես բնական հակասրտխառնոցային և մարսողությունը կարգավորող միջոց։ Այս բույսը, որը հայտնի է նաև որպես դաղձային մաղադանոս, պարունակում է պուլեգոն և մենթոլ ակտիվ միացություններ, որոնք ազդեցություն ունեն սրտխառնոցի և փսխման կենտրոնների վրա՝ նվազեցնելով ստամոքսաղիքային տրակտի գրգռվածությունը։ Հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ տերևների թուրմը կամ եֆիրը կարող է օժանդակել գաստրիտի, սրտխառնոցի և փորլուծության բուժմանը՝ շնորհիվ իր հակաբորբոքային և սպազմոլիտիկ հատկությունների։ Այնուամենայնիվ, չարաշահումը կարող է հանգեցնել թունավորման, քանի որ պուլեգոնը բարձր դոզաներով վնասակար է լյարդի համար։
Հիմնական բնութագրերը
| Բնութագիր | Մանրամասներ |
|---|---|
| Գիտական անվանում | Mentha pulegium L. (Ընտանիք՝ Lamiaceae) |
| Ակտիվ բաղադրիչներ | Պուլեգոն (80-90%), մենթոլ, լիմոնեն, պինեն |
| Ազդեցության մեխանիզմ | Խթանում է լեղու արտազատումը, հեշտացնում ստամոքսի դատարկումը, նվազեցնում սրտխառնոցը |
| Հակացուցումներ | Հղիություն, կրծքով կերակրում, լյարդի հիվանդություններ, երեխաներ (<12 տարեկան) |
| Օգտագործման ձևեր | Թուրմ (2 գ/տերև 250 մլ ջրի համար), եֆիրային յուղ (1-2 կաթիլ), պաստիլներ |
| Հավանաբար կողմնակի ազդեցություններ | Գլխացավ, գլխապտույտ, սրտխառնոց (գերդոզավորման դեպքում) |
Ախտանիշներ, որոնց դեպքում օգտագործվում է սրտխառնոցի տերևը
- Սրտխառնոց և փսխում՝ կապված սննդային թունավորման, ճանապարհային հիվանդության կամ հղիության հետ (առաջին եռամսյակում՝ միայն բժշկի թույլտվությամբ)
- Ստամոքսի ծանրություն՝ գերծանրաբեռնվածությունից կամ ճարպոտ սննդից հետո
- Փորլուծություն կամ փքվածություն՝ կապված մարսողության խանգարումների հետ
- Գաստրիտի կամ խոցային հիվանդության ախտանիշներ՝ այրոց, թթվային ռեգուրգիտացիա
- Ստրեսային սրտխառնոց՝ նյարդային լարվածության ֆոնին
- Ապետիտի կորուստ՝ կապված լեղապարկի դիսֆունկցիայի հետ
- Մենստրուալ ցիկլի ընթացքում սրտխառնոց՝ հորմոնալ տատանումների պատճառով
- Ալկոհոլային թունավորում՝ որպես դետոքսիկացնող միջոց (չպետք է խառնել ալկոհոլի հետ)
Բուժման մեթոդներ՝ ժողովրդական և գիտական մոտեցումներ
- Թուրմ՝ 1 գդալ չորացրած տերևներ լցնել 250 մլ եռման ջրով, 10 րոպե թրմել, օրը 2-3 անգամ խմել սննդից 30 րոպե առաջ։ Հաստատված է, որ օժանդակում է հելիկոբակտեր պիլորիի դեմ պայքարին։
- Եֆիրային յուղ՝ 1-2 կաթիլ յուղ ավելացնել 1 գդալ մեղրու կամ օլիվի յուղի հետ, ընդունել սրտխառնոցի դեպքում։ Առանց բժշկի թույլտվության չգերազանցել 0.5 մլ օրվա ընթացքում։
- Առանցալկոհոլային բալզամ՝ 50 գ տերևներ 500 մլ ջրի հետ եռացնել 15 րոպե, ավելացնել 1 գդալ մեղր։ Պահել սառնարանում, ընդունել 1 գդալ օրը 3 անգամ։
- Շնչառական թերապիա՝ 2-3 կաթիլ յուղ կաթել տաք ջրի մեջ և շնչել 5 րոպե։ Օգտակար է ճանապարհային հիվանդության դեպքում։
- Համակցում այլ խոտերի հետ՝ սրտխառնոցի տերև + կամոմիլ + անիսոն (հավասար քանակությամբ)։ Թուրմը նվազեցնում է փքվածությունը։
- Արտաքին կիրառում՝ յուղով մասաժել փորիկը ժամացույցի սլաքի ուղղությամբ (օգտակար է երեխաների համար, բայց մինչև 6 տարեկանը արգելված է)
- Դեղահաբեր կամ կապսուլներ՝ դեղատներում վաճառվող ստանդարտացված պատրաստուկներ (պարունակում են 0.1-0.2 մգ պուլեգոն)։ Համապատասխանեցվել է Եվրոպական դեղագետների ասոցիացիայի ստանդարտներին։
Կանխարգելում՝ ինչպես խուսափել սրտխառնոցից
- Ճիշտ սննդակարգ՝ խուսափել ճարպոտ, սուր և թթու սննդից։ Ուտել փոքր բաժիններով, բայց հաճախ (5-6 անգամ օրվա ընթացքում)։
- Հիդրատացում՝ օրվա ընթացքում խմել 1.5-2 լիտր ջուր։ Սրտխառնոցի դեպքում փոքր քանակությամբ սառը ջուր կամ գազավորված հանքային ջուր (առանց գազի)։
- Շարժում սննդից հետո՝ չպառկել սննդից անմիջապես հետո։ Քայլել 10-15 րոպե՝ խթանելով մարսողությունը։
- Ստրեսի կառավարում՝ մեդիտացիա, հոբբի կամ լղոզային շնչառական վարժություններ։ Ստրեսը խթանում է ստամոքսահյութի արտադրությունը։
- Ալկոհոլի և ծխախոտի սահմանափակում՝ այս նյութերը գրգռում են ստամոքսի լորձաթաղանթը և խորացնում սրտխառնոցը։
- Ճանապարհորդության դեպքում՝ օգտագործել սրտխառնոցի տերևի պաստիլներ կամ դեղահաբեր ճանապարհին (օրինակ՝ Dramamine-ի հետ համակցված)։
Երբ անհապաղ դիմել բժշկի
Անհապաղ դիմիր բժշկի եթե՝
- Սրտխառնոցը ուղեկցվում է արյան փսխումով կամ սև փորկապությամբ (հավանաբար ստամոքսաղիքային արյունահոսություն)։
- Տևողությունը գերազանցում է 48 ժամը կամ ուղեկցվում է բարձր ջերմությամբ (>38.5°C)։
- Հղիության ընթացքում սրտխառնոցը ուղեկցվում է գլխացավով, տեսողության խանգարումներով (հնարավոր է պրեէկլամպսիա)։
- Երեխայի մոտ սրտխառնոցին ավելանում է գերհոգնածություն, փորլուծություն կամ ջրազրկում (չոր շրթունքներ, քիչ միզառություն)։
Հաճախ տրվող հարցեր
Հարց․ Կարելի՞ է սրտխառնոցի տերև օգտագործել հղիության ընթացքում։
Փորձագետների կարծիքով՝ առաջին եռամսյակում խիստ հարկավոր է խուսափել, քանի որ պուլեգոնը կարող է առաջացնել արգանդի կծկումներ։ Երկրորդ և երրորդ եռամսյակներում հնարավոր է օգտագործել միայն թուրմի ձևով (1 գդալ տերև 500 մլ ջրի համար) և բժշկի թույլտվությամբ. Հղիության ընթացքում անվտանգ այլընտրանք է իմբիրը