ինչպես մեղմել թաց հազը և հեռացնել խորխը - բժշկական ուղեցույց

Ի՞նչ է ինչպես մեղմել թաց հազը և հեռացնել խորխը

Թաց հազը (պրոդուկտիվ հազ) օրգանիզմի պաշտպանական ռեակցիա է, որը ուղղված է շնչառական ուղիներում կուտակված խորխի (լորթու) հեռացմանը։ Այն առաջանում է բորբոքային պրոցեսների (բրոնխիտ, թոքաբորբ, սինուսիտ) կամ վարակիչ հիվանդությունների (գրիպ, կոկլյուշ) հետևանքով։ Խորխը կարող է լինել լորթային (թափանցիկ), մածուցիկ (դեղին-կանաչավուն) կամ արյունային՝ կախված հիվանդության բնույթից։ Հազի և խորխի ճիշտ մեղմումը կանխում է բարդությունները՝ թոքերի բորբոքում կամ քրոնիկացումը։

Հիմնական բնութագրերը

Ախտանիշներ

• Խորխի առկայություն՝ հեշտությամբ կամ դժվարությամբ առանձնացող լորթ, որը կարող է լինել մածուցիկ կամ ջրային
• Կոկորդի գրգռում՝ հևոց, քոր կամ այրոց, հատկապես խոսելիս կամ կուլ տալիս
• Շնչառության դժվարություն՝ խորխի կուտակման պատճառով թոքերում կամ բրոնխներում
• Կրծքավանդակի ծանրություն՝ խորխի կուտակման կամ մկանների լարվածության հետևանքով
• Գիշերային հևոց՝ պառկած դիրքում խորխի հոսքի փոփոխության պատճառով
• Ջերմության բարձրացում՝ բակտերիալ կամ վիրուսային ինֆեկցիայի դեպքում (38°C և բարձր)
• Հոգնածություն՝ օրգանիզմի պայքարի և քնի խանգարման հետևանքով
• Քթահոսություն կամ փռշկոց՝ սինուսիտի կամ ալերգիայի դեպքում

Բուժման մեթոդներ

• Հիդրատացում՝ օրվա ընթացքում խմել տաք հանք (2-3 լիտր), հանքային լուծումներ (Ռեհիդրոն), հանքային մրգահյութեր (խնձորի, դեղձի)։ Խորխը նոսրացնելու համար օգտակար են նաև տաք կաթը մեղրով կամ հանքային ջրերը (Բորժոմի, Եսենտուկի №4)։
• Խորխաբեր դեղամիջոցներ՝ Ացետիլցիստեին (ACC), Ամբրոքսոլ (Լազոլվան), Կարբոցիստեին (Ֆլյուդիտեկ)։ Այս դեղերը նոսրացնում են խորխը և հեշտացնում նրա հեռացումը։ Կիրառել ըստ բժշկի նշանակման (սովորաբար 3-5 օր)։
• Ինհալացիոն թերապիա՝ ֆիզիոլոգիական լուծությամբ (NaCl 0.9%) կամ բուժիչ խոտերով (կամոմիլ, էվկալիպտ)։ Կարող են օգտագործվել նաև էֆիրային յուղեր (սոճի, մենթոլ), բայց միայն ալերգիայի բացակայության դեպքում։ Ինհալացիաները կատարել օրվա ընթացքում 2-3 անգամ, 5-10 րոպե տևողությամբ։
• Թոքերի դրենաժ (պոստուրալ մասաժ)՝ պառկել կողքի վրա, գլխով դեպի ներքև, և թեթևակա հարվածներ կատարել մատներով կրծքավանդակի վրա։ Այս մեթոդը օգնում է խորխի հեռացմանը երեխաների և ծերերի մոտ։ Կատարել առավոտյան և երեկոյան, 5-10 րոպե տևողությամբ։
• Ժողովրդական միջոցներ՝
  • Սև ռադիոլայի հյութ՝ 1 գդալ հյութ խառնել 1 գդալ մեղրի հետ, ընդունել օրվա ընթացքում 3 անգամ։ Հակացուցված է ստամոքսային խոցերի դեպքում։
  • Սոխի շիրիմ՝ 1 սոխ կտրել, շաքար ավելացնել, թողնել գիշերով։ Առավոտյան ընդունել ստացված հյութը 1 գդալ։ Հակաբորբոքային և հակամիկրոբային ազդեցություն ունի։
  • Թեյ կաղնու կեղևով՝ 1 գդալ չոր կեղև եռել 200 մլ ջրում, թեյի տեսքով ընդունել օրվա ընթացքում։ Պարունակում է դաբաղանյութեր, որոնք մեղմում են բորբոքումը։
• Օդի խոնավեցում՝ օգտագործել խոնավեցուցիչ սարքեր (օպտիմալ խոնավություն՝ 40-60%) կամ տնային միջոցներ (սավաններ ջրով ռադիատորների վրա)։ Չոր օդը գրգռում է լորթաթաղանթը և սրացնում հազը։
• Անտիբիոտիկներ (ստրիկտ բժշկի նշանակմամբ)՝ \(<\)b>Ամոքսիցիլին\( (Ֆլեմոքսին), \(<\)b>Ազիթրոմիցին\( (Սումամեդ), \(<\)b>Ցեֆուրոքսիմ\( (Զինատ)։ Նշանակվում են միայն բակտերիալ ինֆեկցիայի դեպքում (դեղին-կանաչ խորխ, բարձր ջերմություն)։ Ինքնաբուժումը վտանգավոր է՝ կարող է հանգեցնել դեղորայքային դիմադրության։

Կանխարգելում

• Ծխախոտից հրաժարում՝ ծխելը վնասում է մազիկավոր էպիթելը և խորացնում խորխի կուտակումը։ Ծխախոտի թունավոր նյութերը նոսրացնում են թոքերի պաշտպանական ֆունկցիաները։
• Գրիպի և թոքաբորբի դեմ պատվաստում՝ տարեկան պատվաստումները նվազեցնում են վարակիչ հիվանդությունների ռիսկը 40-60%-ով։ Հատկապես կարևոր է ռիսկի խմբի համար (50+ տարիք, քրոնիկ հիվանդություններ)։
• Ալերգեններից խուսափում՝ փոշի, գազեր, ծաղկափոշի։ Օգտագործել օդամուղ սարքեր (HEPA ֆիլտրով) և կանոնավոր մաքրություն կատարել։ Ալերգիկ ռինիտը կարող է հանգեցնել սինուսիտի և խրոնիկ հազի։
• Ֆիզիկական ակտիվություն՝ քայլք, լող, հոգևոր մարաթոն։ Միջին ինտենսիվության վարժությունները բարելավում են թոքերի օդափոխանակությունը և նվազեցնում խորխի կուտակումը։
• Սննդակարգի կարգավորում՝ հագեցած ճարպաթթուներ (ձկնային յուղ), վիտամին C (ցիտրուսներ, կիվի), ցինկ (սունկ, նուշ)։ Այս նյութերը ամրացնում են իմունիտետը և նվազեցնում բորբոքային պրոցեսները։
• Ջրի ռեժիմ՝ օրվա ընթացքում խմել առնվազն 1.5-2 լիտր հանք։ Ջրի պակասը խտացնում է խորխը և դժվարացնում նրա հեռացումը։

Երբ դիմել բժշկի