ստամոքսի փքվածություն և գազեր նորածինների մոտ - բժշկական ուղեցույց
⚠ Կարևոր: Այս հոդվածը կրում է բացառապես տեղեկատվական բնույթ: Ախտորոշման և բուժման համար դիմիր որակավորված բժշկի:
📋 Բովանդակություն
Ի՞նչ է ստամոքսի փքվածություն և գազեր նորածինների մոտ
Ստամոքսի փքվածությունը (մետեորիզմ) և գազերը նորածինների մոտ ֆիզիոլոգիական երևույթ է, որը պայմանավորված է մարսողական համակարգի անբավարար զարգացմամբ։ Նորածինների ստամոքս-աղիքային տրակտը ծննդյան պահին ստերիլ է և աստիճանաբար բնակեցվում է օգտակար միկրոբիոտայով (լակտոբացիլներ, բիֆիդոբակտերիաներ), ինչը կարող է առաջացնել գազերի կուտակում։ Գազերը ձևավորվում են կաթի մարսման ընթացքում՝ ֆերմենտատիվ պրոցեսների և օդի կուլ տալու (աերոֆագիա) հետևանքով։ Ըստ հետազոտությունների՝ նորածինների 70%-ը տառապում է փքվածությունից առաջին 3 ամսվում, ինչը կապված է աղիների շարժունության (պերիստալտիկա) դանդաղումով և սննդի անբավարար մարսումով։
Հիմնական բնութագրերը
| Բնութագիր | Մանրամասներ |
|---|---|
| Տարիքային շրջանակ | Հաճախ հանդիպում է 2 շաբաթից մինչև 4-5 ամիս տևողությամբ, գագաթնակետը՝ 6-8 շաբաթականում |
| Փքվածության պատճառներ | Աղիների միկրոֆլորայի ձևավորում, կաթնաշաքարի (լակտոզա) անբավարար մարսում, օդի կուլ տալը կրծելիս |
| Գազերի քիմիական բաղադրություն | Ազոտ (70%), ջրածին, ածխաթթու գազ, մեթան (քիչ քանակությամբ), հոտի համար պատասխանատու են ծծմբային միացություններ |
| Օրվա ժամանակահատված | Ախտանիշները սրվում են երեկոյան (18:00-24:00), ինչը կապված է կորտիզոլի մակարդակի բարձրացման հետ |
| Սեռային տարբերություն | Տղա նորածինները 20%-ով ավելի հաճախ են տառապում՝ կապված աղիների շարժունության տատանումներով |
| Կապ կերակրման հետ | Կրծքով կերակրող մայրերի սննդակարգը (կաթնամթերք, լոբազգիներ) կարող է ազդեցել գազերի քանակի վրա |
Ախտանիշներ
- Փորիկի ուռչածություն՝ ստամոքսը դառնում է պինդ և լարված, հատկապես կերակրումից 30-60 րոպե հետո
- Հիստերիկ լաց՝ սուր, կրկնվող լաց, որը տևում է 3 ժամից ավելի օրվա ընթացքում (կոլիկա)
- Ձգձգված ոտքեր՝ երեխան ոտքերը սեղմում է դեպի փորիկ՝ փորձելով մեղմել ցավը
- Անքուն գիշերներ՝ քունը կտրտված է, երեխան հաճախ արթնանում է լացով
- Փսխում և փռթոց՝ օդի և կաթի խառնուրդի հեշտ փսխում կերակրումից հետո
- Դժվարացած գազերի դուրս բերում՝ երեխան լարում է, դեմքը կարմրում, բայց գազերը դուրս չեն գալիս
- Փորլուծություն կամ փորկապություն՝ աղիների շարժունության խանգարումներ, կղանքի գույնի փոփոխություն (կանաչավուն)
- Ապետիտի կորուստ՝ երեխան հրաժարվում է կերակրմանից կամ շուտ հագենում է
Բուժման մեթոդներ
- Փորիկի մասաժ՝ ժամացույցի սլաքի ուղղությամբ պտտող շարժումներ (3-5 րոպե)՝ օգտագործելով երեխայի համար նախատեսված ձիթապտղի յուղ։ Մասաժը խթանում է պերիստալտիկան և օգնում գազերի դուրս բերման գործընթացին։
- Ջերմության կիրառում՝ տաք (ոչ շոգ) ջրով լցված ջերմասկավառակ կամ եռացրած ջրով թրջված սրբիչ փորիկի վրա (38-40°C)։ Ջերմությունը մկանները հանգստացնում է և նվազեցնում ցավը։
- Հորիզոնական դիրքից բարձրացում՝ կերակրումից հետո երեխային պահել ուղիղ (45 աստիճան) 10-15 րոպե, որպեսզի օդը դուրս գա փռթոցով։
- Դեղորայքային միջոցներ՝
- Սիմեթիկոն (Espumisan, Bobotic)՝ գազերի միկրոկապսուլների քայքայում
- Պրոբիոտիկներ (Linex Baby, Bifiform Baby)՝ օգտակար բակտերիաների հավասարակշռում
(Plantex)՝ ֆենխելի պտուղների հիման վրա
- Ժողովրդական միջոցներ՝
- Անիսոնի թեյ՝ 1 գդալ չոր անիսոն եռել 200 մլ ջրում, տալ 1 կաթի գդակ օրվա ընթացքում
՝ հանգստացնող և հակաբորբոքային ազդեցություն (1 չայի գդակ 3 անգամ օրվա ընթացքում) - Շաքարի ջուր՝ 1 թեյի գդակ շաքար լուծել 100 մլ ջրում (օգտագործել կերակրումների միջև)
- Կերակրման տեխնիկայի ուղղում՝ համոզվել, որ երեխան ճիշտ բռնում է կրծքը (բերանի մեջ պետք է լինի նաև արեոլայի մասը) կամ շիշի թիթեղը ունի հակառեֆլյուկսային համակարգ։
- Սննդակարգի փոփոխություն մայրերի համար՝ հանել կաթնամթերք, լոբազգիներ, կաղամբ, սոխ, սուր կերակուրներ։ Կարևոր է նաև հիդրատացումը (2-2.5 լիտր ջուր օրվա ընթացքում)։
Կանխարգելում
- Ճիշտ կերակրում՝ նորածնին կերակրել յուրաքանչյուր 2.5-3 ժամը մեկ՝ խուսափելով գերհագեցումից։ Կրծքով կերակրող մայրերը պետք է հետևեն, որ երեխան բավականաչափ երկար կերակրվի մեկ կրծքից (15-20 րոպե), որպեսզի ստանա նաև հետին կաթը։
- Ակտիվություն կերակրումներից հետո՝ երեխային տանել ձեռքերում ուղիղ դիրքով կամ դնել փորիկի վրա 5-10 րոպե՝ գազերի դուրս բերման համար։
- Օդի կուլ տալու կանխարգելում՝ շիշով կերակրելիս օգտագործել հակառեֆլյուկսային թիթեղներ և համոզվել, որ շիշը լցված է կաթով՝ առանց օդի։
- Ֆիզիկական վարժություններ՝ օրական 2-3 անգամ կատարել երեխայի ոտքերը սեղմել-բացել վարժություն (մանածակի նման)՝ աղիների շարժունությունը խթանելու համար։
- Հոգեկան մթնոլորտ՝ խուսափել սթրեսային իրավիճակներից, քանի որ մոր հուզական վիճակը ազդում է կաթի որակի և երեխայի մարսողության վրա։
- Ռեգուլյար այցելություններ մանկաբույժի՝ ամեն ամիս ստուգել երեխայի քաշի ավելացումը և քննարկել մարսողական խնդիրները։
Երբ դիմել բժշկի
Անհապաղ դիմիր բժշկի եթե՝
- Երեխայի փորիկը պինդ է և ցավոտ շոշափելիս, ուղեկցվում է տենեսմներով (կեղծ ցանավ)։ Այս կարող է վկայել աղիների օբստրուկցիայի (անանցանելիություն) մասին։
- Լացը ուղեկցվում է ջերմության բարձրացումով (38°C և բարձր) կամ փսխումով «շիչով» (կանաչավուն կամ դառը հոտով)։ Այս կարող է լինել