ձեռքերի հոդերի հիվանդությունների դատարկությունների դիտարկում - բժշկական ուղեցույց
Ի՞նչ է ձեռքերի հոդերի հիվանդությունների դատարկությունների դիտարկում
Ձեռքերի հոդերի հիվանդությունների դատարկությունների դիտարկումը (արթրոսկոպիա) վիրաբուժական միջամտություն է, որը կատարվում է մինիմալ ինվազիվ եղանակով՝ հոդի ներքին կառուցվածքը ուսումնասիրելու և բուժելու համար։ Այս պրոցեդուրայի ժամանակ օրթոպեդ-վիրաբույժը հոդի մեջ ներմուծում է արթրոսկոպ՝ թելադիր օպտիկական սարք, որը թույլ է տալիս տեսնել հոդի խոռոչը, սինովիալ թաղանթը, ջլերը և կռճիկային մակերեսները։ Դատարկությունների դիտարկումը թույլ է տալիս ախտորոշել և միանգամից բուժել այնպիսի հիվանդություններ, ինչպիսիք են հոդաբորբը (արթրիտ), հոդամաշկի վնասվածքները, տենդինիտները և կապանների պատռվածքները։ Պրոցեդուրան կատարվում է տեղային կամ ընդհանուր անզգայացմամբ և ունի կարճ վերականգնման շրջան՝ համեմատած բաց վիրահատության հետ։
Հիմնական բնութագրերը
| Բնութագիր | Մանրամասներ |
|---|---|
| Միջամտության տևողություն | 30-ից 90 րոպե, կախված բարդությունից |
| Անզգայացում | Տեղային, ռեգիոնալ կամ ընդհանուր՝ հիվանդի վիճակից ելնելով |
| Հոսպիտալացում | Ամբուլատոր կամ 1 գիշերային հսկողություն |
| Վերականգնման ժամանակահատված | 2-ից 6 շաբաթ՝ կախված պրոցեդուրայի տեսակից |
| Հաջողության մակարդակ | 85-95%՝ ճիշտ ցուցումներով |
| Հնարավոր բարդություններ | Վարակ, արյունահոսություն, նյարդերի վնասում (հազվագյուտ) |
Ախտանիշներ, որոնք պահանջում են դիտարկում
- Ձեռքի հոդերում մշտական ցավ, որը չի անցնում դեղորայքի միջոցով
- Հոդերի ուռչացում կամ կտրուկ ձայներ շարժման ժամանակ
- Հոդերի այտուց կամ դեֆորմացիա (օրինակ՝ «կնճիթ» մատներ)
- Ձեռքի թուլություն կամ շարժումների սահմանափակում (օրինակ՝ չկարողանալ բռնել առարկա)
- Մատների մատնատակ կամ աննորմալ շարժումներ (հատկապես վնասվածքներից հետո)
- Ջերմության զգացողություն կամ կարմրություն հոդերի շրջանում
- Ձեռքի մկանների ատրոֆիա (նիհարում) երկարատև ցավի դեպքում
- Ռենտգենյան կամ ՄՌՏ հետազոտությամբ հայտնաբերված անոմալիաներ (օրինակ՝ կռճիկի տրոհում)
Բուժման մեթոդներ
- Արթրոսկոպիկ սինովէկտոմիա - Հոդամաշկի (սինովիալ թաղանթ) հեռացում հոդաբորբի դեպքում։ Կիրառվում է ռևմատոիդ արթրիտի ժամանակ։
- Կռճիկի հարթեցում (շեյվինգ) - Վնասված կռճիկային մակերեսների մաքրում՝ ցավը և շփումը նվազեցնելու համար։
- Ազատ մարմինների հեռացում - Հոդի խոռոչից օտար մարմինների (օրինակ՝ կալցիֆիկատների) հեռացում։
- Ջլերի և կապանների վերականգնում - Պատռված ջլերի կամ կապանների կարկամում արթրոսկոպիկ եղանակով։
- Լազերային թերապիա - Հոդամաշկի բորբոքումների նվազեցում լազերի միջոցով (հազվագյուտ կիրառվում է)։
- Ձերքի ֆիզիկական վարժություններ - Վերականգնման շրջանում՝ շարժունակությունը վերականգնելու համար (օրինակ՝ մատների ճկունության վարժություններ)։
- Ժողովրդական միջոցներ (համալրող) -
- Կուրկումայի օգտագործում՝ որպես հակաբորբոքային (1 չայի գդալ օրը)։
- Թարմ իմբիրի կոմպրեսներ՝ ցավը մեղմելու համար։
- Էվկալիպտի յուղով մասաժ (խառնել բազային յուղի հետ)։
Կանխարգելում
- Ձեռքի հոդերը չվնասել՝ խուսափելով կրկնվող ծանրաբեռնվածությունից (օրինակ՝ երկարատև տեքստեր մեքենայագրել)։
- Ձմռան ընթացքում ձեռքերը տաք պահել՝ արթրիտի բորբոքումները կանխելու համար։
- Կալցիում և վիտամին D-ով հարուստ սնունդ (կաթնամթերք, ձուկ, կանաչի)։
- Ձեռքի մկանների ամրացում՝ հատուկ վարժություններով (օրինակ՝ ռետինե գնդակի սեղմում)։
- Ձեռքի հոդերի գերճնշումից խուսափել (օրինակ՝ ծանր պարկեր կրելիս)։
- Ռևմատոլոգի կամ օրթոպեդի կանոնավոր ստուգում՝ ռիսկի խմբում գտնվող անձանց համար (օրինակ՝ ընտանեկան անամնեզով)։
Երբ անհապաղ դիմել բժշկի
Անհապաղ դիմիր բժշկի եթե՝
- Ձեռքի հոդերում սուր, անտանելի ցավ է առաջանում, որը ուղեկցվում է տենդով (հնարավոր է վարակ)։
- Մատները կտրվածքից կամ վնասվածքից հետո չեն շարժվում կամ ունեն աննորմալ դիրք (կապանների կամ ջլերի պատռվածք)։
- Հոդերը կարմիր են, տաք և ցավոտ (հնարավոր է սեպտիկ արթրիտ)։
- Ձեռքի զգայունությունը կորցրել է (նյարդերի վնասման նշան)։
Հաճախ տրվող հարցեր
Արթրոսկոպիան ցավոտ պրոցեդուրա՞ է։
Պրոցեդուրան կատարվում է անզգայացմամբ, ուստի հիվանդը ցավ չի զգում։ Վիրահատությունից հետո կարող են լինել թեթև ցավեր, որոնք հեշտությամբ վերահսկվում են ցավազրկող դեղորայքով (օրինակ՝ պարացետամոլ)։ Մասնագետները խորհուրդ են տալիս սառույց դնել վիրահատված տեղամասին՝ այտուցը նվազեցնելու համար։
Քանի՞ ժամանակ է պահանջվում ամբողջական վերականգնման համար։
Վերականգնման ժամանակահատվածը կախված է միջամտության տեսակից։
- Պարզ դիտարկում՝ 2-3 օր (հանդիսանում է ամենակարճը)։
- Ջլերի կամ կապանների վերականգնում՝ 4-6 շաբաթ (պահանջվում է ֆիզթերապիա)։
- Հոդաբորբի բուժում՝ մինչև 3 ամիս (կախված բորբոքումների ծանրությունից)։
Արթրոսկոպիան կարող է՞ բուժել ռևմատոիդ արթրիտը։
Արթրոսկոպիան չի բուժում ռևմատոիդ արթրիտը որպես համակարգային հիվանդություն, սակայն կարող է նվազեցնել ցավը և բարելավել հոդի ֆունկցիան՝ հեռացնելով բորբոքված հոդամաշկը (սինովէկտոմիա)։ Այս պրոցեդուրան հաճախ կիրառվում է դեղորայքային բուժման հետ համատեղ։ Սակայն, քանի որ ռևմատոիդ արթրիտը պրոգրեսիվ հիվանդություն է, կարող են պահանջվել կրկնակի միջամտություններ։ Հիմնական բուժումը մնում է հակաբորբոքային դեղորայքը և իմունոսուպրեսիվ թերապիան։