երեխայի կոկորդի ցավի համար հակաբիոտիկներ - բժշկական ուղեցույց
⚠ Կարևոր: Այս հոդվածը կրում է բացառապես տեղեկատվական բնույթ: Ախտորոշման և բուժման համար դիմիր որակավորված բժշկի:
📋 Բովանդակություն
Ի՞նչ է երեխայի կոկորդի ցավի համար հակաբիոտիկներ։ Գիտական մոտեցում
Երեխայի կոկորդի ցավի համար հակաբիոտիկները հակաբակտերիալ դեղամիջոցներ են, որոնք նշանակվում են միայն բակտերիալ ինֆեկցիաների (օրինակ՝ ստրեպտոկոկային ֆարինգիտ կամ տոնզիլիտ) դեպքում։ Հակաբիոտիկները անարդյունավետ են վիրուսային ինֆեկցիաների (գրիպ, ադենովիրուս) դեմ, որոնք կազմում են կոկորդի ցավի 70-80% դեպքերը։ Դրանք գործում են՝ ճնշելով բակտերիաների բազմանը կամ ոչնչացնելով դրանք՝ կապվելով ռիբոսոմների (30S կամ 50S ենթերունդ) կամ խախտելով բջջային պատի սինթեզը։ Հակաբիոտիկների անպատասխանատու կիրառումը հանգեցնում է դեղորայքային դիմադրության, որը ՎԱՀ-ի տվյալներով Հայաստանում հասնում է 40-50%-ի պենիցիլինային խմբի դեպքում։
Հիմնական բնութագրերը
| Բնութագիր | Մանրամասներ |
|---|---|
| Հիմնական խմբեր | Պենիցիլիններ (Ամոքսիցիլին), Մակրոլիդներ (Ազիթրոմիցին), Ցեֆալոսպորիններ (Ցեֆուրոքսիմ)։ Պենիցիլինները առաջին ընտրության միջոց են Streptococcus pyogenes-ի դեմ։ |
| Կուրսի տևողություն | 5-ից 10 օր (Ազիթրոմիցին՝ 3-5 օր, Ամոքսիցիլին՝ 10 օր)։ Կրճատված կուրսը բարձրացնում է ռեցիդիվի ռիսկը մինչև 30%։ |
| Դոզավորում | Հաշվարկվում է ըստ քաշի՝ 20-50 մգ/կգ/օր (Ամոքսիցիլին)։ Նորածինների համար դոզան կրճատվում է 25-30%-ի։ |
| Հակացուցումներ | Ալերգիա բետա-լակտամներին (7-10% դեպքերում), երիկամային անբավարարություն (Clcr <30 մլ/րոպե), լյարդի ծանր հիվանդություններ։ |
| Կողմնակի ազդեցություններ | Ստամոքսաղիքային տրակտի խանգարումներ (30%), ալերգիկ ռեակցիաներ (5-10%), Clostridium difficile-ով ասոցացված դիարեա (1-2%)։ |
| Դիմադրություն | Հայաստանում պենիցիլինազ արտադրող շտամների տարածվածությունը հասնում է 20-25%-ի։ Ալտերնատիվը՝ Ամոքսիցիլին+Կլավուլանատ։ |
Ախտանիշներ, երբ անհրաժեշտ են հակաբիոտիկներ
Հակաբիոտիկներ նշանակվում են միայն բակտերիալ ինֆեկցիայի հստակ նշանների դեպքում։ Վիրուսային ինֆեկցիաները սովորաբար ուղեկցվում են ռինիտով, հևոցով, կոնյունկտիվիտով և չեն պահանջում հակաբիոտիկներ։
- Հանածոների առկայություն մանդլերի վրա (սպիտակ կամ դեղնավուն թաղանթներ, որոնք չեն մաքրվում տամպոնով)։
- Ջերմություն >38.5°C 3 օրվա ընթացքում՝ առանց այլ վիրուսային սիմպտոմների (հազ, քթահոսություն)։
- Առաջնային կարմրություն և այտուց կոկորդում (էրիթեմա առանց էքսուդատի վիրուսային է)։
- Ավշային հանգույցների ցավոտ մեծացում (ընդհանրապես ենթածնոտային, >1 սմ)։
- Ցավ կուլ տալիս, որը սրտվում է 48 ժամվա ընթացքում (վիրուսային ցավը սովորաբար թուլանում է 2-3 օրից)։
- Սկարբատինային ցան (մանր կարմիր ցան մաշկի վրա, հիշեցնում է «թղթի ծակծկվածություն»)։
- Անամնեզում ստրեպտոկոկային ինֆեկցիայի դեպքեր (ռիսկը բարձրանում է 2-3 անգամ)։
- Օտիտի կամ սինուսիտի համակցում (բակտերիալ վարակի հուսալի նշաններ)։
Բուժման մեթոդներ. երբ և ինչպես կիրառել
- Ամոքսիցիլին (1-ին ընտրություն)։ Դոզա՝ 50 մգ/կգ/օր (մաքս. 1000 մգ), 10 օր։ Էֆեկտիվությունը ստրեպտոկոկի դեմ՝ 95%։ Կարող է համակցվել Պարացետամոլով (15 մգ/կգ) ցավի և ջերմության դեմ։
- Ազիթրոմիցին (ալերգիայի դեպքում)։ Դոզա՝ 10 մգ/կգ/օր, 5 օր։ Հարմար է 1 անգամ օրվա ընթացքում ընդունելու համար, բայց ունի 15% դիմադրություն Հայաստանում։
- Ցեֆուրոքսիմ Ակսետիլ (2-րդ ընտրություն)։ Դոզա՝ 20 մգ/կգ/օր, 10 օր։ Ավելի թանկ է, բայց էֆեկտիվ Haemophilus influenzae-ի դեմ։
- Տեղային բուժում։ Լիզոբակտ (լիզոցիմ+պիրիդոքսին) կամ Սեպտոլետ (ցետիլպիրիդինիում)։ Արգելվում են սպրեյներ մինչև 3 տարեկան (լարինգոսպազմի ռիսկ)։
- Ժողովրդական միջոցներ (համալրող)։
- Մեղր+կիտրոն (1 չգդալ մեղր + 2 կաթիլ կիտրոն, 3 անգամ օր)։ Հակաբորբոքային և հականեխիչ ազդեցություն։ Արգելվում է մինչև 1 տարեկան (բոտուլիզմի ռիսկ)։
- Աղային լվացումներ (1/2 չգդալ աղ 1 բաժակ ջրում, 4 անգամ օր)։ Նվազեցնում է էդեման 30%-ով։
- Ռոմաշկայի թույ (1 փաթեթ 100 մլ եռման ջրում, խմել տաք)։ Պարունակում է ապիգենին (հակաբորբոքային ֆլավոնոիդ)։
- Հիդրատացիա։ Տաք հեղուկներ (հատապտղի կոմպոտ, հանքային թեյ)՝ 1.5 անգամ ավելի, քան նորմալ օրվա ընթացքում։ Նպաստում է թունավորումների արագ հեռացմանը։
- Հումիդիֆիկացիա։ Օդի խոնավությունը պիտի լինի 50-60% (օգտագործել ուլտրաձայնային խոնավեցուցիչ)։ Թրում է կոկորդի չորությունը 40%-ով։
Կանխարգելում. ինչպես խուսափել հակաբիոտիկների անպետք կիրառումից
- Ձեռքերի հիգիենա։ Լվալ ջրով+օճառ 20 վայրկյան (հատկապես հանրային վայրերից հետո)։ Նվազեցնում է վարակման ռիսկը 30%ով։
- Պատվաստումներ։ Հեմոֆիլային տիպ B (Հիբ) և պնևմոկոկային պատվաստումներ կրճատում են բակտերիալ ֆարինգիտի դեպքերը 2 անգամ։
- Ալերգենների վերահսկում։ Փոշու, ծխախոտի ծխի և կենդանիների մորթու նվազեցումը կրճատում է քրոնիկ բորբոքումները, որոնք նյարդայնացնում են լորձաթաղանթը։
- Սննդակարգ։ Վիտամին C-ով հարուստ սնունդ (կիտրոն, կիվի) և պրոբիոտիկներ (յոգուրտ, կեֆիր)՝ իմունիտետի ամրապնդման համար։ Կանխում են վիրուսային ինֆեկցիաների 40%-ը։
- Ֆիզիկական ակտիվություն։ Օդում ամենօր 1-