կոկորդի ցավ և կարմրություն պատճառներ - բժշկական ուղեցույց
⚠ Կարևոր: Այս հոդվածը կրում է բացառապես տեղեկատվական բնույթ: Ախտորոշման և բուժման համար դիմիր որակավորված բժշկի:
📋 Բովանդակություն
Ի՞նչ է կոկորդի ցավ և կարմրություն պատճառներ։ Գիտական մոտեցում
Կոկորդի ցավը և կարմրությունը (ֆարինգիտ) լորձաթաղանթի բորբոքումն է, որը առաջանում է վիրուսային (70% դեպքերում), բակտերիալ (20-30%), սնկային կամ ոչ վարակիչ գործոնների ազդեցությամբ։ Հիմնական պատճառներն են ռինովիրուսները, ստրեպտոկոկերը (հատկապես *Streptococcus pyogenes*), ադենովիրուսները, ինչպես նաև ալերգենները, չոր օդը կամ քիմիական գրգռիչները։ Բորբոքումը ուղեկցվում է ցիտոկինների (IL-1, IL-6, TNF-α) ազատմամբ, ինչը հանգեցնում է ցավի, այտուցի և հիպերեմիայի (կարմրության)։ Եթե բորբոքումը տարածվում է տոնզիլների վրա, խոսքը վարում է տոնզիլիտի մասին, որը կարող է լինել նաև քրոնիկական։
Հիմնական բնութագրերը
| Բնութագիր | Մանրամասներ |
|---|---|
| Տևողություն | Վիրուսային ֆարինգիտը տևում է 3-7 օր, բակտերիալը՝ մինչև 10 օր (առանց բուժման)։ Քրոնիկական ձևերը կարող են տևել շաբաթներ կամ ամիսներ։ |
| Հիմնական պատճառներ | Վիրուսներ (ռինովիրուս, կորոնավիրուս, գրիպ), բակտերիաներ (*S. pyogenes*, *Haemophilus influenzae*), սնկեր (*Candida albicans*), ալերգեններ, ռեֆլյուկս, ծխախոտի ծուխ։ |
| Ախտահարող տարածք | Կոկորդի հետին պատը, տոնզիլները, լեզվի արմատը։ Երբեմն տարածվում է դեպի քթի խոռոչ (ռինոֆարինգիտ) կամ կոկորդի ստորին հատված (լարինգիտ)։ |
| Հաճույքների ազդեցություն | Սուր սնունդը, ալկոհոլը և սուրճը խթանում են լորձաթաղանթի գրգռումը։ Ցածր խոնավությունը (<40%) բարձրացնում է վարակման ռիսկը։ |
| Համաճարակաբանություն | Ամենատարածվածը մանկական տարիքում (5-15 տարեկան) և ցրտաշունչ սեզոններում։ Բակտերիալ ֆարինգիտը հանդիսանում է ռևմատիկ տենդի հիմնական պատճառ։ |
| Բարդություններ | Աբսցես (պերիտոնզիլյար), սեպսիս, գլոմերուլոնեֆրիտ (ստրեպտոկոկային վարակի դեպքում), քրոնիկացումը կարող է հանգեցնել ֆարինգոլարինգիտի։ |
Ախտանիշներ
- Ցավ կուլ տալիս - Սրացող ցավ, հատկապես պինդ սննդի կամ հեղուկի կուլ տալիս։ Վիրուսային ֆարինգիտում ցավը մեղմ է, բակտերիալում՝ սուր և ինտենսիվ։
- Կոկորդի կարմրություն և այտուց - Լորձաթաղանթի հիպերեմիա (կարմրություն), երբեմն՝ փտախոցներ (աֆթոզ ստոմատիտ) կամ սպիտակ նստվածքներ (սնկային վարակ)։
- Ջերմություն - Վիրուսային ֆարինգիտում՝ 37.5-38.5°C, բակտերիալում՝ մինչև 39-40°C (հատկապես ստրեպտոկոկային)։
- Առաջնային և երկրորդային լիմֆադենոպաթիա - Պարանոցային ավշային հանգույցների մեծացում և ցավոտություն (հատկապես ստորին ծնոտի տակ)։
- Ձայնի փոփոխություն - Խռպոտություն կամ ձայնի կորուստ (դիսֆոնիա), եթե բորբոքումը տարածվում է դեպի կոկորդի վոկալ ծալքերը (լարինգիտ)։
- Հեղուկի կուտակում քթի հետին հատվածում - Հաճախ հանդիպում է ռինոֆարինգիտի դեպքում, հանգեցնելով քթահոսության և հևոցի։
- Գլխացավ և մկանային ցավեր - Վիրուսային ինֆեկցիաների բնորոշ նշան (գրիպ, ադենովիրուս)։
- Ճարպկություն և տենդերություն կոկորդում - Զգացվում է «գրգռվածության» կամ «խռպոտության» զգացում առանց ցավի։
Բուժման մեթոդներ
- Հակաբիոտիկներ (բակտերիալ ֆարինգիտ) -
- Պենիցիլին (բենզատին պենիցիլին G) - Ստանդարտ բուժում ստրեպտոկոկային ֆարինգիտի համար։ Մեկ դոզա (1.2 մլն ՄՄ) մկանային ներարկում։
- Հակավիրուսային միջոցներ - Էֆեկտիվ են միայն գրիպի դեպքում (ոսելտամիվիր, զանամիվիր)։ Համաճարակների սեզոնում նշանակվում են առաջին 48 ժամվա ընթացքում։
- Ցավազրկող և հակաբորբոքային դեղամիջոցներ -
- Տեղային սպրեյներ (լիդոկաին, բենզիդամին) - Ազդում են անմիջապես ցավի վրա։
- Անտիսեպտիկ գարգարունքներ -
- Խլորհեքսիդին 0.05% - Էֆեկտիվ է բակտերիաների և վիրուսների դեմ։ Գարգարել 30 վայրկյան, 3 անգամ/օր։
- Ֆուրացիլին (1 տաբլետկա 100 մլ ջրի մեջ) - Սպանում է գրամ-դրական բակտերիաները։
- Հոմեոպաթիա և ժողովրդական միջոցներ -
- 1 գդալ մեղր + 2 կաթիլ լիմոնի հյութ 1 բաժակ տաք ջրի մեջ։ Հակաբորբոքային և հականեխիչ ազդեցություն։ - 1/2 թեյի գդալ աղ + 1/2 գդալ սոդա 1 բաժակ ջրի մեջ։ Գարգարել 4-5 անգամ/օր։ - 2-3 կաթիլ 1 բաժակ ջրի մեջ։ Հակասնկային և հակաբակտերիալ ազդեցություն։
- Հիդրատացիա և սննդակարգ -
- Տաք հեղուկներ (հերիս, բուսային թեյեր)՝ խուսափելով սուր և թթու սննդից։
- Ջրային հարթակ (2-3 լիտր/օր)՝ լորձաթաղանթի խոնավեցում։
- Ֆիզիոթերապիա - Ուլտրամանուշակագույն ճառագայթում (ՔՈւՉ) կամ լազերաթերապիա քրոնիկական ֆարինգիտի դեպքում։
Կանխարգելում
- - Ձեռքերի լվացում սապունով 20 վայրկյան (հատկապես հիվանդների հետ շփումից հետո)։
- Անհատական սադափների օգտագործում հանելուկների և կուլ տալու դժվարության դեպքում։
- - Ձմռան ընթացքում վիտամին D-ի և ցինկի ընդունում։